DideldomDe Grunneger vlaageGrunnen's Laidtop t Is mor n noam
Menu

BienoamenStip

Foto'sStip

GastenboukStip

GedichtenStip

LaidjesStip

LegendenStip

MopkesStip

NijsStip

ReactieStip

ReseptenStip

SchrieversStip

VerbindensStip

VerhoalenStip

ThoesbladStip


Wat is.
Hohollen
 
staan blijven, stoppen

Roel Sanders.

Verhoal.

| Behelpen is gain zat eten |
| Mien veureg levent | n Keerske veur t roam - Kerstverhoal | Grietje van Jans Mak |
| Verstommeld bewies | Moust mie zain? | Herdershond op older | Iegelswienen op vlocht |
| Retoer ofzender | n Nijemoodse autorees | Levensvroagen | Geeeef aaach t! |
| Overbezörgd | Otje Wiekens | n Dikke deugnait | Zie zwaaiden tegen mie |
| De wilde hengst | De snijkeunegin | Zingen as medisien |
| De lamme en de blinde | De koezenropper | Grootknecht Rieks |
| Oarend Rieks | Belofte moakt schuld | Alles mit moate | Ab van der Loan |
| Aan de Sonja | Jantje van Teun Willems | Onderdukers | Jan Aalbers |
| Geert Dikmaans | t Grode Gehaaim | t Kin verkeren | Bertha van Jan |
| Derk Mik | Flappie | De 'Schaive' juvver | Otje Wiekens |


Jantje van Teun Willems

Noa meer as vief joar perbaaiern, verhopen en onderzuiken bie hoesdokter en vraauwendokter, is t endelk 'ende oefening'. Bie d 'ogen' is er zowel mit hom as mit heur niks aan haand, mor de zo wenste gezinsoetbraaiden luit mor op zok wachten. Ze ruiken der baaident verschrikkelk van in 'stress'. 'Kinderloos', dat spookbeeld nimt n geweldeg grode ploats in bie aal heur gedenk, gereer en beden. Ze zellen hierzoot mit leven motten, of er mout aalsnog n merokel beuren en doarin leuven ze allaank nait meer.
Het 'Internet' hebben ze herhoaldelk afstruund op meuglekheden, om doch n femilie te kinnen vörmen. Dizze vörm van 'kinder kriegen' studde bie baaident, veuraal in t begön, op n bult onbegrip. Het doul haalegt aanders aal scheuren, van dij gevolgen zie heur aan elke strospier vaastholden.

Noadat schriever Jan de Hartog op tilllevisie n goud woordke deed om verstödde, kaansloze kinder oet t boetenlaand n meugelkhaid te geven, is aannoame van zokse kinder hierzoot in n stroomversnellen teregte komen.
Marije en Teun mouten er nait aan denken, aaltied allent met heur baaident te blieven. Al rad komen ze erachter, dat het zölf doun, aal zölf regeln, t In verbinden roaken mit juuste personen of instaanzies nait touvalen.
Deed man noa oproup van Den Hartog eerstens baar op aigen holtje, ze kwame er al rad achter, dat zie behuifte haren aan dudelke, richlienen. Gelokkeg leerden mensken van moakte boetensloagen.
Van 17 tot en met 23 september bogen roem twijhonderd vertegenwoordigers oet 66 laanden heur over meugleke aanpassings om t Haags Adoptieverdrag te verbetern. Belangriek agendapunt was concept-tekst van de 'Guide to good practice', n haandrieking woarin zowel de oetgangspunten as de oetwaarking van adoptie beschreven wer.

Op t Internet hebben ze doarom bie t 'Ministerie van Justitie' n pepier aanvroagd, woarbie t aannemen van n boetenlaands kind meschain meugelk worden zol. Van Justitie kregen ze n zogenoamde BKA ( Boetenlaands Kind ter Adoptie ) nummer, bestoand oet t joar- vörreljoar en volgorde van inschrieving.
Dit nummer bepoalde komende tied tiedpad met betrekking tot veurlichting deur personeel van Stichting Adoptie Veurzaining ( VIA ). Zie mouten vervaast waiten of t jonge koppel nog aaltied t veurnemen het, kind aan te nemen. Omreden der mor n poar Nederlaandse kinder in aanmarking komen, wordt t oog van Teun en Marije al gaauw op t boetenlaand richt.
Om en noabie twij joar noadat ze heur hebben loaten registreren en zo 'n € 900 'leer' geld hebben betoald, kregen ze n haandbouk toustuurd en n beschrieving van verschillende informatie vergoaderingen, mit doarin ploatsen en tied. Minstens zes moal drij uur mossen ze dizze 'leerderij' volgen. Ze mossen der wel wat veur over hebben!

Noa ofronding van dit nijs wer er deur Road van Kinderbeschaarming onder n moand weg in drij of vaar proat-uren femilie van al kaanten deurlicht. Aan t ende van dizze 'rit' volgt din n endrepport, dij mit n aanbeveling noar t 'Ministerie van Justitie' stuurd wer.
Mainsttied volgt er binnen n moand: 'beginseltoustemming'. Dij telt veur drij joar. Doarna maggen 'laifhebbers', dij der noa aal dizze vieven en zessen nog sinneghaid in hebben, heur in loaten schrieven bij n 'vergunningholder' dat is n middeloar.
Dizze instelling mout deur regering erkend wezen. Wachttieden kinnen onnuur oet nkander lopen. Veuraal as t echtpoar te moaken krigt mit specioale aaisen van t 'adoptielaand'. Middeloar stuurt noa n steveg 'intake' proatje aal pepieren noar t gekozen adoptielaand.
Paardie lu vinden, dat je kinder in aigen laand loaten mouten. Doarzollen zie ja t best op stee wezen. Gelokkeg veur de 'kinderlozen' binnen der ok n haile baarg lu, dij t wel n schiere doad vinden.

As toukomstege 'adoptie-olders' noa n roeme bedenktied akkoordjen mit t veurstel van middeloar, kin t 'spul' aangoan. Intied kriegen ze meugelkhaid mit aandre gegoadegden van gedenk te wisseln. t Ministerie wul nait geern n bok schaiten.
Noa acceptoazie deur t adoptielaand en t invullen van n bult pepierwaark, kin t nog moanden duren veur en aleer der n 'positieve' bericht komt. Ook dit kin per 'laand van herkomst' verschelen. Admis zut adoptie moeke op t leste stuit van t ofstaand doun of. Dizze 'gewenningstied' kan per laand verschillen.
Eerst haren ze mit hulp van heur hoesdokter verslag zöcht mit n haile bult verainegingen dij ervoaringen hebben mit aal aspekten van adoptie. Allewel ze laiver n Nederlaands kind wullen, dat om verschillende redenaaiern ter adoptie ofstoan wordt, komen ze er al rad achter, dat zokswat aiglieks n onhoalboare wens is. Doarvoor stoan al zo'n bult laifhebbers trovvelnd in n ellenlaange riege, dat ze aandre poaden zöcht hebben.

Ze kregen al rad deur, dat ze nog n haile laange weg zellen mouten goan, n pad vol voutangels en klemmen, aleer zie n 'lue potje' in d aarms sloeten kinnen. Ze komen in n laange pepiermolen te laande, woarbie woordkes as: geduld en ofwachten regelmoatig veur komen. Gelokkeg wazzen ze nog nait te old om n aanvroag in te dainen. Mit hun 35 en 37 joar binnen Marije en Teun nog nait te old. Al binnen ze in Den Haag drok dounde leeftiedsgrens te verroemen van 42 joar bie aanvroag tot 46 joar.
Kinder dij as gevolg van de Tsoenami wees worden binnen, komen nait in aanmaarken. Dij mouten vindt kemizzie in aigen laand onder dak brocht worden. Wel mit hulp van boetenof, mor doch...

In tied zain is der leste tien joar wel t ain en aander beurd. t Haags Adoptieverdrag van 1 oktober 1998 moakt n end aan wildgrui en oetwossen, dij diverse instellingen mitbrochten. Krek as in t laand van herkomst as in Nederlaand mossen hakkemak en vegezak wetten en veurwoarden dudelk beschreven worden en goud op nkander ofstemd. As 67 ste laand het China t verdrag beklonken. Veurofgoan deur België en Hongarije.
Doarveur hebben twijhonderd lu oet 66 landen zoch n week laank bogen over n bult teksten, punten en komma's, aleer t oetendelke verhoal goudkeuren van aal leden kreeg. Allerhaande aanpassingen en verbeteringen binnen doarbie revue pesseerd.
Tekst is verwoord in wat ze nuimen: "Guide to good practice". Hierdeur waiten in toukomst aal pertijen, woar ze zok aan holden mouten. Doardoor kwam er n en aan aal 'sloep- n kroep poaden', dij aanboden werden om radder tot n adoptie te komen.
In 2001 wer der n wetsveurstel 'conflictenrecht adoptie' indaind. Touglieks werd adoptie van kinderen oet Guatemala tiedelk opschort, omreden de adoptiestichting 'Flash' dij kinder oet Haïti hoalde, in 2002 haandelde in stried mit veurwoarden steld in t Haags Adoptieverdrag.

n Joar loater werden adopties oet Cambodja bevroren vanwege wiedgoande haandel i kinder. Zogenoam. adoptiemiddeloaars kochten n potje veur 20 tot 100 dollars van arme olders om ze doarnoa voor n smak geld deur te verkopen aan 'aspirant' pleegolden. Doarbie werden bedroagen tussen de 5000 en 20.000 dollar betoald! Dit was veur dizze gemaine 'zoakenlu' wel n hail winstgevende oaventuur. Mor goud, dat veur dizze oetwas n stokje stoken wer.
Doarom perbaaiern aaltied weer gewaitenloze lu misbroek te moaken van kinderwens van n bult echtpoaren, dij groag koste wat kost zo rad meuglk heur wens vervuld zain. Gelokkig komen dit soort praktieken aalsmor minder veur. In 2005 werd er n gedragslien opsteld met aanwiezings, hou te doun bie dit oard illegoale adopties.

Aal mit aal reden genogt, nait lichtveerdeg over dizze oard femilie vörming te denken. Der komt n baarg op joe of. Mor ainmoal kozen veur dizze alternetieve kinderwens, drouden Teun en de vraauw vervaast, beker tot d' allerleste druppel leeg te drinken. Allerlhaande medieze bewiezen mouten dudelk moaken, dat heur adoptie wens noa riep beroad en de neudege teleurstellingen nait ain- twij- drij oet lucht is komen valen.

Noa ofzain te hebben van n Nederlaands kind, was heur hoop vestigd op n weeskindje oet n oorlogsgebied of n netuurramp. Dolgeern willen ze zo' n 'stumperd' n vaileg, laifdevol thoes baiden. Sneu veur heur en n bult aandern, is Regeren nait beraid van 'officiële procedures' of te wieken. t Opgruien in, of in elk geval in buurte van t laand van herkomst, deur achter- of overbleven femilieleden groalt veurkeur.
n Onderzuik van Nicole- Jaffari- Bimmel is promoveerd aan Universiteit van Leiden op hechthaid en gedragsaksies bie kinder dij adopteerd binnen. Zie ontdekt, dat t gros van onderzöchde adoptiekinder in leeftied van vattien joar zok goud ontwikkeld, mor in verglieking mit nait- adopteerden wel n verhoogde neude lopen op gedragsakties in thoessituoazie. As ze kieken noar n onderzuik, dat zeuven joar eer ploatsvond, is er zölfs n doaling van t aantal akties te bespeuren.
Mit aandre woorden, adopteerden lopen waaineg meer risiko as d aandern om spoor biester te roaken. Veurlichting, begelaiding en noazörg aan de aspirant- adoptieolders speulen hierbie n grode pertij. In 2005 binnen hierzoot benoasten 1307 nije ainwoonders biekomen.
Onderzuik doan deur: Cap Gemini, Ernst en Young noar 'effectiviteit' en 'kwaliteit' van veurlichting en femilieonderzuiken en kiek op 'interlandelijke adopties' , moakt meer as dudelk, dat t goud is en blift om regelmoatig wachtliesten, procedures, protocollen en zo wieder tegen t licht te holden. Ook kinder mit scheel, dij vrouger boeten aoptie- boot vuilen, ( special needs kinder ) vroagen om n bult noazörg.

Dizze oard lieders telden vrouger nait mit, werden verstöt, of domweg vergeten. Dit slag kinder vragt specioale aandacht, zörg en noazörg. In tied dat dizze kinder in 'normoale' thoessituoazies ook veurkomen en doarom heur pad en laifde vinden.
Elke older wil ja t laifst n tierege potje. Zodroa zoch noareghaid van welkse oard din ook veurdoun, zitten paardij lu mit haanden in t hoar. Dit lek en brek van mouder netuur hebben aans ook recht op n menswoareg bestoan. Om nog nait te proaten over aal zörgen en zwoaregheden, woar ain en aander voak mit gepoard goan.
Wil t adoptief kind n ofspaigeln wezen van t aaldoagse leven, kin man doch t al 'achterbleven' kind, ja krek nait hulploos achterloaten. Doch is mens naigd, ogen te sloeten veur dit slag gevallen. Dizze kinder, dij t doch al zo stoer hebben, zain lu groag opborgen, zo wied meugelk oet t 'gezonde' gezichtsveld, van dij gevolgen lu nait aalsmor mit dit abuis confronteerd worden wul.
Teun en Marije loaten heur deur dizze toezeboudel nait in toeze brengen en goan deur. Deur t Ministerie wordt n aigen biedroage vroagt veur deur 'overheid' moakte kosten, om reden zo n echtpoar doch zölf keur moakt n kind oet t boetenlaand te hoalen. t Echtpoar Willems haar dat er groag veur over, as der mor n kind in hoes kwam.

Teun en Marije hebben zich loaten inschrieven bij n poar adoptiebureaus en aanverwachte verenigingen. Al gaauw kriegen ze in de smiezen, dat er 'tig' wachtenden heur al ver goan binnen. Meulen, woarin men te laande komt, is ingewikkeld, zenenslopend en tiedvaargend. Tjonge, wat wordt er veul van heur oetholdingsvermogen vroagd.
Bladzieden aan pepieren, dij ze mouten invullen. Moatschappelk- en aandre waarkers, dij heur sikkom hemd van t gat vroagen, binnen n schier nait te nemen horrel. Ze wazzen n poar moal zo wied dat ze haanddouk in ring smieten wollen. Mor denkend aan t taimke: 'D' aanholder wint', binnen ze doch mit valen en opstoan deurgoan. Wel a zegt, mout ja ook b zeggen!
Bliksembezuikjes van allerhaande u dij dr veur deurleerd hebben, kwamen heur 'olderveerdeghaid' testen. Aaltied weer mit bange vroag in d' ogen, of ze nait te licht zolden worden bevonden. Dizze lu luiten aans nait t achterste van heur tong zain. Stelden of en tou n vroage en schreven op, wat ze bliekboar vermeldensweerd vonden.

Heur financiële droagkraacht wer van verschillende kaanten deurlicht, van dij gevolgen ze oetendelk zo goud als wizze wossen, zoch mit dit stel gain boele te valen. Net alsof n 'normaal geboren hoesgenoot' aaltied in net zo'n gespraid berre valt. Woar ook zo riekhaalzend noar komst van zo'n ukkepuk oetkeken wer?
Sneu genogt, t nog aaid veurkomende kwoad van t te vondeling leggen en potjes dij votdoadelk noa geboorte deur de moeke, of olders om zaip holpen worden, terwiel dat er legio laifdevolle aarms beraid binnen, dit nije levent te beklokkern en groot te brengen is n schrinnend bewies, dat rechten van t kind nait aalderwegens eerbiedigd worden.
Noa n 'enervererende selectie' werd kozen veur n kindje, n wichtje, oet China. Hierzoot dee Regeren dudelk aan geboortebepaarken. Ain twijde wichtje in n femiie mog din wel meer as welkom wezen, mor in ogen van overhaid nait wenst en doardeur nait apseptoabel. Adoptie was din ook d ainege meugelkhaid zo'n wichtje van n wizze dood te redden.
In 1998 telden ze 825 buitenlandse kinderen afkomstig uit 32 landen. Woarvan leste tied n haile bult oet China.

Moanden, joaren van zenetaargend wachten op dat aine verlössende tillefoontje. Hoelend vlogen Teun en Marije nkander in aarms. Endelk zol heur kinderwens, al is t op n aandre wieze, vervuld worden. In hoast mos n baarg regeld en aanschaft worden, eer zie op t vlaigtuug stappen konden, om heur 'baby' in aarms te kinnen sloeten.

Urenlaank binnen de veur- en noadelen van zo'n kindje oet Azië besproken. Cultuurverschillen binnen doarbie van t minste belang. Hoedskleur, vörm van d' ogen voor aaltied zo bepoalend, woar t kind en heur pleegolders veurvaast tegenaan lopen zolden. t Zel aaltied, hou goud bedould ook, aine oet n aander dail van wereld blieven, mit aal risico's van dien. Vanzölfs zel t laifdevol ontvangen worden. Haile femilie, dij zo mit t stel meeleefd het, zel der alles aan doun, dizze 'valse' start te doun vergeten. Hou goud 'screening' ook west wezen zel, n woarbörg voor n probleemloos leven kin ainaine veurzain.
Ook mit 'aigen' kinder krigt gainaine bie 'oflevern' ja gain garantiebewies. As n mensk aal in veurof wus... zoden... konden... deden ... en zo kin riege aanvuld worden. Vertraauwen en wegcieferende laifde vermag veul, zo nait zowat alles. As noar aal nije wereldbörgers zo riekhaalzend en verwachtingsvol oetkeken zol worden, zolden hail wat femiliedrama 's onvermeld blieven.
Onvergetelk en aangriepend het eerste oog- en haandcontact mit 'heur' wichtje. Veur en aleer t aans zo wied was, mossen er nog hail wat horrels nomen worden. Avvekoaten, ploatselke gezagsdroagers en nog n bult aandre lu mossen toustemmen aan overdraacht geven, eer ze endelk mor doch, mit pepieren in tazze en 'hummel' in 'maxi cosie' per taxi naar hotelkoamer mochten. Pas na wat bezuiken ( controles ) kregen ze in t end toustemmen tkind mit noar hoes te nemen.
t Wichtje dreug volgens pepieren noam: Chan Juan Chang. Noa wat noavroagen kwamen ze achter betaiknis. Eerste twij woordkes stoan veur: moan, sierlek en as n doame. t Leste dail betaikent volgens de 'deskundigen': intelligent, slim. t Potje haren zie minder deugden en kwaliteiten toerekenen kund. Sneu genogt veur heur zol zie t wieder doun mouten mit minder 'prozaïsche' noam: Jantje Willems. Hollandser kin t sikkom nait.

Dolgelokkig zette femilie endelk, mit heur drijent eerste stap op vlaigtuugtrap. Pas dou dij grode vogel zien neus boven China optrok, duurden Teun en Marije n zucht van verlichten sloaken. Vol laifde keken ze op klaine deel, mit nait oetsproken belofte, der aaltied veur heur te wezen. Adoptiepepieren vaileg opborgen in Marijes tazze. Pepier, dij ze zowat oet kop kenden, zovoak haren ze dij oflopen doage aal in haanden had.
Dammee zol 'stewardess' heur fleske verwaarmen, van dij gevolgen zie heur eerste moaltied aan boord broeken kon. Doarnoa kwamen heur 'ollu' aan beurt om ain en aander naar binnen te waarken. Zaten nog propvol gevuilens, zodat ze amperaan pruifden, wat ze achter de knopen perbaaierden te sloeken.

In noavolgen van heur 'noazoat' wolden ze groag n tiedje loeken sloeten. Regelmoatig schrok ain of aander op oet hoazensloapje. Meschain bange heur beschaarmelinge ook mor ain onbewoakt moment oet t oog te verlaizen. As der n stee is, woar ze mit heur gain kaant op zolden kinnen, was t ja wel aan boord van t vlaigtuug.
Op Schiphol haar zoch al n zooi mensken verzoameld om nije femilielid welkom te haiten. Vlagen en belonnen wazzen nait van locht. Begön was dik in order, as toukomst veur de Willems der krek zo nuver oetzut, is der gain wolkje aan locht...



| Behelpen is gain zat eten |
| Mien veureg levent | n Keerske veur t roam - Kerstverhoal | Grietje van Jans Mak |
| Verstommeld bewies | Moust mie zain? | Herdershond op older | Iegelswienen op vlocht |
| Retoer ofzender | n Nijemoodse autorees | Levensvroagen | Geeeef aaach t! |
| Overbezörgd | Otje Wiekens | n Dikke deugnait | Zie zwaaiden tegen mie |
| De wilde hengst | De snijkeunegin | Zingen as medisien |
| De lamme en de blinde | De koezenropper | Grootknecht Rieks |
| Oarend Rieks | Belofte moakt schuld | Alles mit moate | Ab van der Loan |
| Aan de Sonja | Jantje van Teun Willems | Onderdukers | Jan Aalbers |
| Geert Dikmaans | t Grode Gehaaim | t Kin verkeren | Bertha van Jan |
| Derk Mik | Flappie | De 'Schaive' juvver | Otje Wiekens |

De Schriever
Noam: Roel Sanders
Geboren: 1942 in Buunderveen
Woont: op Knoal
Schrift al: sunds 1996 in t Grunnegs

Noa mien ofkeuren as directeur van n grondschoule in 1996 heb k mie as tiedverdrief wat toulegd op t Grunnings. Veur mien klaainkinder heb k n twijtoaleg boukje schreven over n hondje dat oetnaaid was en van aal beleefd. Doarnoa bin k wieder goan mit n boukje over n schouljuvver dij noa n hazzeninfarct in n verleeghoes te laande komt. Heur ervoarens stoan in: "Getwiende droaden", woar k nog n oetgever veur hoop te vinden.
Nou bin k mien twijde bouk: "Losse flodders" aan t deurplougen om t zoakie wat leesboarder te moaken. t Bestait oet n twintegtaal lösse verhoalen en evenzoveul verskes.

Ie ook?
Ie schrieven ook wel (ais) in t Grunnegs en willen joen verhoal hier ook wel zain loaten?
Kiek den even op de openingsbladziede en vul t formeliertje in.

© 2000 - 2017 Dideldom.comBiewaarkt: 18-09-2015Bezuikers: Grunnegers veur elk.